Samenleving - Geschiedenis van Papendrecht

- 900 jaar geschiedenis aan den dijk
- Ruzie om land
- Strijd tegen water
- De polder word verkaveld
- 1400 tot 1500: Papendrecht overleeft
- De Heren van Papendrecht

- Huis te Papendrecht
- Van dijkbodens en aannemers
- Wielen of Walen
- Scheepsbouw
- Buiten de dijk

Ruzie om land

Het ligt voor de hand dat de bewoners van Papendrecht aan het begin van de tweede eeuw voorlopig nog niet uitgegraven waren. Ze waren aan het einde van de eerste eeuw begonnen met de sloten en afwatering. Door het inklinken van de grond ontstond nu echter het probleem dat het rivierwater een bedreiging begon te vormen. Die rivier was weliswaar een levensader voor de bewoners maar vormde ook een bedreiging.

Onder leiding van Graaf Floris V werd in 1277 wel een dijk ‘rechtdoor’ van Papendrecht direct naar Nieuw Lekkerland, dwars door de ‘polder’ gebouwd. Blijkbaar was het op dat moment te duur om een dijk helemaal rond polder Nieuwland via Alblasserdam en Kinderdijk naar Nieuw-Lekkerland te trekken. Vijf jaar later in 1281 lukt het dan om ook de rest van de ‘Waard’ in te dijken. Gelukkig op tijd, want vijftien jaar later in 1296 werd Floris gedood.

Men begon wel te snappen dat een gezamenlijk aanpak nodig was om de strijd tegen het water te voeren. Er werd dus ook een ‘Dijkscollege’ in het leven geroepen om te regelen dat niet iedereen willekeurig grond zou weggraven voor de aanleg van eigen dijkjes en wallen. Het zit waarschijnlijk in de mens ingebakken, want ook toen al werden processen gevoerd tegen mensen die clandestien hadden gegraven. Vooral het Nieuwland was een geliefde plaats om grond weg te halen. Zelfs vanuit de ‘overkant’ vanuit Zwijndrecht. Daar was het namelijk verboden om aarde binnen de dijken weg te halen. Dus wat was nou makkelijker dan om het maar aan de overkant te jatten. Overigens was het in die jaren een aardig rommeltje in deze buurt.

Utrechtse Bisschoppen en Hollandse Graven gunden elkaar het licht in de ogen niet en met name over het gebied rond Dordrecht vochten ze elkaar de tent uit. Graaf Dirk de Vierde liet bijvoorbeeld in 1049 het leven bij wat toen genoemd werd Thuredregt. Het was trouwens de eerste keer dat de naam van Dordrecht viel. Amper vijftien jaar later legt graaf Floris de Eerste het loodje.

Boven: een oud schilderij van Papendrecht uit de 19e eeuw dat in 2003 werd aangboden op een veiling in Engeland.

De Duitse Keizer Hendrik de Vierde werd dat geruzie zat, dacht dat hij dat probleem kon oplossen en gaf de regio Dordrecht cadeau aan de bisschop van Utrecht. En zoals te verwachten in dit soort discussies was de graaf van Holland het daar weer niet mee eens. Hij vormde een leger, trok naar Dordt en schoot de mannen van de bisschop de wereld uit. Dit leek een redelijk  definitieve oplossing. De graaf lijfde het gebied tussen Heusden en Dordrecht in en maakte het onderdeel van wat toen Holland genoemd werd. Daar hoorde dan ook West-Friesland, Kennemerland en Rijnland bij.

Ergens in augustus van het jaar 1105 trok Pastoor Hugo van Papendrecht zijn zondagse pij aan en ging op weg naar zijn baas in Utrecht. In die tijd niet direct een uitje. Wegen mochten nauwelijks die naam hebben. Opvallend genoeg was ook toen al de beste weg die over het water. De reden van Hugo’s reis was de Dertiende kerkelijke Vergadering die bisschop Burchard bijeengeroepen had. Aanleiding was niet verrassend alweer een discussie tussen de kerken van Houweningen en Sliedrecht. Houweningen lag ergens aan de overkant van de rivier ongeveer tegenover Hardinxveld in een gebied dat de Grote Waard heette. Het toenmalige Sliedrecht lag ook aan de andere kant van de rivier, recht tegenover het huidige dorp. Wat tegenwoordig Sliedrecht heet, heette toen ‘Over Slijdrecht’.

Na de Sint Elizabeth’s vloed in 1421 zag dat er allemaal een beetje anders uit. Waar voorheen water was, was nu land. En waar land was dreven bomen. Dat was even wennen, maar de bevolking leerde leven met de nieuwe situatie. In ieder geval, de bevolking van Houweningen was van mening dat hun kerk een zelfstandige kerk was, want daar hadden ze en brief van de vorige bisschop over. Dat had natuurlijk niets te maken met geloof maar alles met geld. De kerken konden namelijk geld maken door ‘tienden’ te heffen of doop en begraafgeld te vorderen. Dus ook daar is niet veel veranderd in de loop der eeuwen.