Samenleving - Geschiedenis van Papendrecht
- 900 jaar geschiedenis aan den dijk
- Ruzie om land
- Strijd tegen water
- De polder word verkaveld
- 1400 tot 1500: Papendrecht overleeft
- De Heren van Papendrecht
- Huis te Papendrecht
- Van dijkbodens en aannemers
- Wielen of Walen
- Scheepsbouw
- Buiten de dijk
De polder wordt verkaveld.
Tot in de twaalfde eeuw werd er stevig gegraven door de kolonisten. De lokale machthebbers begonnen langzaam maar zeker wat meer grip op de ontwikkelingen te krijgen. Landeigenaren gingen contracten aan met de ontginners. Zo’n contract werd een ‘cope’ genoemd. Voor het land zelf hoefde niet betaald te worden. De inmiddels ingevoerde ‘tienden’ brachten lekker op en waren afhankelijk van de ‘omzet’ van de kolonist. En in de cope waren de rechten en plichten van de partijen vastgelegd. Inmiddels hadden die kolonisten ook maar een coöperatie opgericht, een soort vroege Boerenbond, en die cope was voor de zekerheid in handen van de leider. Op die manier stonden de kolonisten met hun cope in de handen een beetje stevig in de schoenen als er onenigheid was. Het gegraaf was dus inmiddels behoorlijk geordend.
Om te weten wat van wie was werden er landmeters aangesteld die de uitgegeven grond in kaart moesten brengen. Zo ongeveer de eerste afdeling Bouw en Woning toezicht dus. Alleen was deze afdeling in dienst van de graaf. Die kavels waren al behoorlijke stukken. In lengte waren ze meer dan een kilometer en toch meestal zo’n honderd meter breed. Vanaf de dijk gingen er twee sloten richting zeg maar Streefkerk . De grond die er uitkwam werd gebruikt om een weg aan te leggen anders liep het zo moeilijk. Die ligt er nu nog en heet ook nog steeds de Tiendweg. De Matenase Scheidkade is trouwens nog ouder. Het was bovendien de basis van de eerste ringdijk rond de Waard. Die stamt nog uit de tijd dat ze net begonnen te graven en is, met de Achterdijk, een van de oudste wegen in de Alblasserwaard.
De Achterdijk vormde als het ware de scheiding tussen het gebied van Papendrecht en Alblasserdam. Om een beetje een indruk te krijgen hoe het er toen uitgezien moet hebben is een wandeling door het huidige Alblasserbos de moeite waard. En dan te bedenken dat de mannen en vrouwen, en niet te vergeten de kinderen, van toen dat zo ongeveer leeggeschept hebben met houten schoppen.
Tot rond 1300 woonde men veelal op terpen of woonheuvels en de stroomruggen van oude kreken. Die stroomruggen zijn ook nu nog terug te vinden. De Papendrechtse stroomrug loopt van ongeveer het Slobbegors slingerend door het dorp richting het oostelijke gedeelte van Oud Alblas. Dat heeft tot gevolg dat sommige huizen in het dorp ook nu nog niet onderheid zijn. Zij staan op het zand van die oude stroomrug. Dat kan trouwens af en toe rare gevolgen hebben.
Op een plek in Papendrecht staat een huis dat in de vijftiger jaren werd gebouwd. De aannemer had de geologische kaart van het dorp gezien, deed een paar metingen en dacht slim te zijn. Hij was in de veronderstelling dat hij boven op de stroomrug zou bouwen en ging er van uit dat hij dan dus niet hoefde te heien. Hij bouwde daarom het huis op een betonnen plaat en dat liep uiteindelijk niet helemaal naar verwachting. Die stroomrug, zo bleek na een jaar of twintig, liep net even anders dan de aannemer had gedacht. Met als gevolg dat het huis voor de helft op de stroomrug stond en voor de andere helft op de klei. Best wel apart, zo’n scheef huis. Niet dat het echt opvalt, want als je het niet weet zie je het niet. Maar als je bij de achterdeur een knikker los laat kom je hem bij de voordeur weer tegen.